Vietnam Kabağı

Vietnam Kabağı Familyası

Vietnam kabağı diğer asma ya da süs kabaklar ile aynı familyada bulunur. Kabakgiller familyası olarak isimlendirilen bu familyanın önemli üyeleri kavun, hıyar, lif kabağı, su kabağı, karpuz ve dikenli kabak olarak bilinen türlerdir. İçlerinde bulunan çekirdekler, tohum olarak yeşillendirilir ve bitki bu şekilde üretilir. Vietnam asma kabağı, su kabağı cinsindendir. Su kabağı cinsi bitkiler, sarılıcı bitkilerdendir. Bulundukları yere sarılarak tırmanır ve büyürler. Birçok şekilde meyve verirler. Genellikle sapları dar ve alt kısımları daha büyüktür. Bu tip kabaklar, içinde bulunan lifler dolayısı ile lif kabağı olarak da adlandırılır. Lif kabağı ya da luffa, genellikle sebze olarak yetiştirilir ve yenir. Ancak yenilebilir olması için gelişimini tamamlamadan hasat edilmesi gerekir. Hindistan, Çin ve Vietnam’da popüler olan sebzenin içindeki meyve tamamen olgunlaştığında çok lifli bir görünüm alır. Banyo süngeri olarak kullanılan lif kabağının kaynağı bu bitkinin gelişimini tamamlamış meyvesidir. Vietnam kabağı bitkisinin boyları 15 m’ye kadar büyüyebilir. Yıllık ya da çok yıllık tırmanan otsu türlerdir. Meyvesi 20 - 50 cm uzunluğunda ve 6 - 10 cm genişliğindedir. Karakteristik olarak lifli bir meyvesi vardır. Meyve, silindirik ve su damlası şeklinde, pürüzsüz bir kapsüldür. Yaprakları dönüşümlü, iri oval ve koyu yeşil olan bu bitkinin tohumu çok fazla sayıdadır. Eliptik oval şekilde olan tohum yaklaşık 10 - 12 mm uzunluğunda ve 6 - 8 mm genişliğindedir. Luffa cinsi, ikisi evcilleştirilmiş 7 türü kapsar. Vietnam süs su kabağı türünün de dahil olduğu Luffa aegyptiaca ve Orta Asya ile Güneydoğu Asya’da yetişen tür olan Luffa acutangula. Her iki tür de oldukça yoğun lifli meyveler içerir. Bu bitki, tropikal bölgelere uygun, ılıman iklimde çok hızlı büyüyen bir asma türüdür. Günümüzde birçok tropikal ve subtropikal bölgelerde yetiştirme imkanı bulunmaktadır. Doğal olarak ormanlarda, çalılarda, denizden 1500 - 1800 m kadar yüksekte bulunur. Yetiştirilen bitkiler, ortalama yıllık sıcaklıkların yaklaşık 23-27 °C olduğu ve yıllık yağış miktarının 1000 ila 2000 mm arasında olduğu yerlerde çok daha iyi performans gösterir.

Çok fazla lif içeren vietnam asma kabağı, temelde elyaf üretimi için yetiştirilir. Genç meyve ve yaprakları yiyecek amaçlı pişirilir, taze veya kuru yenebilir. Hindistan ve çevresinde meyveleri köri yapmak için kullanılır. Vietnam kabağı meyvesinin olgunlaşması, su damlasının göbek kısmından kurumaya başlaması ile gerçekleşir. Bu bölgeden başlayan kuruma meyvenin tamamını sararak meyveyi tamamen lif haline çevirir. Günümüzde banyoda ovalama işleminde sıkça kullanılan lifler, luffa meyvesinin olgunlaşmış halidir. Orta Afrika’da bu liflerle ayakkabı ya da kıyafetleri fırçalama işlemi sıkça yapılır. Şapka, ayakkabı iç tabanı, araba sileceği, paspas, sandalet ve eldiven yapımında da bu lifler kullanılır. Ayrıca kask ve zırhlı araç gibi özel üretimlerde şok emici ve ses emici özellikleri bulunduğu için sıkça tercih edilir. Luffa yağı küspesi, gübre olarak toprağa katılır ve bitkinin dönüşümü tamamlanmış olur. Bitkinin tohumları linoleik asit bakımından zengindir. Doymamış ve doymuş yağ asitleri oranı yüksek olan yemeklik yağlar için ekstrakte edilebilir. Ancak yağlı küspeleri, çiftlik hayvanları için zehirli olabilecek acı maddeler içerir. Özellikle sığırlar için bu bitkinin yağ küspesi tavsiye edilmez. Meyve ve yapraklar lezzetlidir ve keçiler tarafından tercih edilir. Ekimi yapıldıktan yaklaşık 16 hafta sonra meyve verir. Bu bitkinin organik maddeyle dolu, zengin bir toprağa ihtiyacı vardır. Birçok çeşitli topraklarda büyüyebilir ancak derin ve iyi drene edilmiş, kumlu tırtıllar gibi orta dokulu organik topraklarda çok daha verimlidir. Toprağın asidite oranı pH 5,5 ile 6,8 arasında değişiyor olması ve tuzluluk oranının düşük, 4 dS / m'den az olması daha iyi sonuç vermesini sağlar. Bu bitkiler dona karşı hassastır, çiçeklenme ya da meyve verme sırasında aşırı yağış alırsa bu durum bitkinin meyve vermesini engelleyebilir. Bitkinin ekimi için yılın son don zamanını beklemek gerekir, ancak fide ekimi yapılacaksa kök bağlanmadan önce yerleştirilmesi şartıyla nakil olarak daha erken ekilebilir. Bol miktarda nem sağlanması meyvelerin daha çabuk olgunlaşmasını sağlar. Kafes veya çit gibi bir desteğe asılı olarak büyüyen asma kabaklar, aşağı doğru sarkan meyveler verdiği için yerden yüksekte tutulması gerekir. Dikey uzayan kafesler yerine yatay genişleyen kafeslerin, bitkinin çoğalması ve verimi için daha iyi olduğu Sri Lanka’daki üreticiler tarafından gözlemlenmiştir. Uzun, çıkıntılı salatalıklara benzeyen meyvelerin olgunlaştıktan sonra yenilebilen kısımlarını çıkarabilmek için kaynatılması gerekebilir. Eğer lif çıkarılması işlemi için yetiştirildiyse olgunlaştıktan sonra güneşte bırakılmaları ve kurutulmaları yeterli olacaktır. Tırmanan bitkiler olduğu için ekildikten sonra bir süre boyunca desteğe ihtiyaçları olacaktır. Bol miktarda nem sağlayarak ve olgunlaşmış meyveleri toplamaya devam ederek bitkinin büyümesine yardımcı olmanız mümkündür. Toprağının sürekli havalandırılmasına ihtiyaç olmasa da kurtlu toprakların mikro boyutlardaki delikleri bitki için oldukça faydalıdır.

Vietnam su kabağı tohumu meyve içindeki siyah ve düz çekirdeklerdir. Meyvelerin kurutulması ve üzerinin soyulmasından sonra sallandığında yere düşen siyah parçalar, tohumdur. Sert tohum kabuğunu yumuşatmak için tohumlar öncelikle bir gece soğuk suda bekletilir. Sonraki günlerde tohumlar çimlenene dek 24 - 27 ℃ sıcaklığındaki bir ortamda tutulur. Genellikle çimlenme boyu 2 cm’yi geçtikten sonra ekimi yapılır. Ekim sürecinde de üstünü örtecek kadar toprak koyup, sulayıp üzerini plastik bir örtü ile örterek sera etkisinde bırakmak gerekir. En verimli çimlenme ve ekim, Nisan ayının 15 - 20 sinden başlayarak devam eder. Mayıs ayında açık toprağa ekilir. Bir ay içinde lif kabağı meyveleri 20 - 30 cm uzunluğuna gelir ve farklı kalınlıklarda olurlar. Pürüzsüz ya da nervürlü salatalık gibi görünebilirler. Ekim olarak üzüm ve diğer salatalıkların yanlarına ekilmesinde bir sakınca yoktur. Bu bitkilerin tamamı topraktan aynı desteği kullandıkları için bu bölümdeki toprağın mineral açısından zengin olmasına dikkat etmek gerekir. Rutin bakımı, olgun meyveleri toplama, kurumuş yaprakları ayıklama, toprak ve askıları sıkılaşmışsa gevşetme ve sulama şeklindedir. Büyüme mevsimi boyunca 3 - 4 kez mineral takviyesi ve organik gübreleme yapılarak toprak beslenir. Yağışlı mevsim ile birlikte bitkilerin kendiliğinden büyümesi başlar. Yağmur yağma süresi boyunca çiçeklenme ve meyve verme olur. Bu arada meyveler olgunlaşır ve yağışlar bittikten sonra bütün bitkiler kuruyunca tohum dağılımı başlar. Çiçeklenme ekimden 6–10 hafta sonra başlar. Başlangıçta erkek çiçekler üretilir, daha sonra dişiler de yaklaşık 40: 1 erkek / dişi çiçekler oranında üretilir. Bu oran kimyasal işlemle değiştirilebilir. Çiçekler akşamları açılır ve stigmaların, birkaç saat öncesinden anezden 36-60 saat sonrasına kadar alıcı kaldığı görülmüştür. Çiçekler, arılar, kelebekler ve güveler de dahil olmak üzere birçok böcek tarafından çapraz tozlaşır. Verimli bir toprağa ekilen Vietnam kabağı fidelerinden, ağustos ayı sonlarına doğru olgunlaşmış meyveler toplanmaya başlanır. Vietnam süs kabağı tohumu yetiştirilmesiyle oluşan kabağının şekil olarak diğer kabak ya da salatalık modellerinden farklı bir yanı yoktur. Kurumaya başlayan her kabakta olduğu gibi şekli belli bir zaman sonra bir ucundan kuruduğu için bozulur. Vietnam kabağı yaprağı, çiçeği ve meyvesi tüketilebilen gıdalar arasındadır. Kimyasal araştırmalara göre, meyve ve yapraklarında ayrı ayrı miktarlarda mineral ve vitaminler bulunur. Yenilenebilir 100 g meyvenin 94,2 gramı sudur. Kabağın meyve bileşimi: 100 g yenilebilir porsiyon başına (sert kabuğu çıkarılmış, yenilebilir kısım %62) çıkıntılı kabak meyvelerinde 94,2 g su, 70 kJ (17 kcal) enerji, 0,8 g protein, 0,1 g yağ, 3,3 g karbonhidrat, 1,7 g lif bulunur. Meyvedeki mineral miktarı ise Kalsiyum (Ca) 12 mg, fosfor (P) 32 mg, demir (Fe) 0.3 mg, karoten 26 μg, tiamin 0.07 mg, riboflavin 0.02 mg, niasin 0.4 mg, folat 37 μg, askorbik asit 3 mg kadardır. 100 g yaprakların bileşimindeki su miktarı 89 g’dır. Yapraklardaki protein mikarı 5.1 g, karbonhidrat 4 g, lif 1.5 gramdır. Bitkideki Ca 56 mg, Fe 11.5 mg, β-karoten 9.2 mg, askorbik asit 95 mg kadardır. Tohumlardaki yağ içeriği %26'dır. Yağlı asit bileşimi yüzdelerinde ise linoleik asit %34, oleik asit %24, palmitik asit %23 ve stearik asit %10 kadardır. Kabakgillerin özellikle vegan ve vejeteryan beslenmelerde önemi büyüktür. Bölgelere ve iklim koşullarına göre her mevsim yetiştirilebilen türlerinin neredeyse tamamının çiçekleri, yaprakları ve meyvesi yenilebilir. Özellikle dereotu ile çok iyi giden kabak türleri arasında Vietnam kabağı, başka baharatlarla da rahatlıkla tüketilebilir. Vietnam asmaları ile çeşitli baharatlar da yapılabilir. Özellikle kurutulan ve toz haline getirilen kabak çeşitli yemeklerde aroma katması için kullanılabilir.

Kabakgiller, zengin drenajlı topraklarda rahatlıkla yetişen bitkilerdir. Vietnam kabağı da bu tip topraklarda hızla çiçeklenir ve büyür. Genel olarak kabakların yapısına bakmak da bitkinin yetiştirilmesi hakkında detaylı bilgi içerir. Kabağın morfolojik yapısı kök, gövde, yaprak, çiçek, meyve olarak bölümlere ayrılır.

Kök: Tek yıllık bir kültür bitkisi olan asma kabaklar, genç dönemde kazık kök ve etrafında 4 ile 6 arasında değişen yan kökler geliştirir. Yan kökler zaman içinde hızla büyür ve saçaklanır. Toprak yapısı ve bitki gelişme durumuna göre kökler 1 - 1.5 m yanlara doğru uzar. Köklerin yüzde 60 ile 70 arası bir miktarı toprağın 30 cm derinliğindedir.

Gövde: Yazlık asma kabak çeşitlerinde gövde dik ve yarı yatık olarak büyür. Gövdesi otsu olmasına rağmen oldukça kuvvetli bir yapıdadır. Başlangıçta yeşilken, giderek açık yeşil ve kahverengi bir renge döner. Gövdede sert dikenler ve tüyler bulunur.

Yaprak: Yapraklar, uzun bir sap ile gövdeye bağlıdır. Üzerleri boyuna çizgili, oluklu, dikenli ve tüylüdür. Yaprak sapının ortasında derin bir kanal bulunur. Yapraklar oldukça büyüktür, oval, beşgen ve kalp şeklinde olabilirler. Yaprakların alt kısmı ve üst yüzeyi tüylüdür ve açık yeşil, koyu yeşil, gri - yeşil ya da gümüşi yeşil gibi alacalı renklerde olabilirler.

Çiçek: Ana gövdede ve yaprak koltuklarında oluşurlar. Erkek çiçeklerin sapları dişi çiçeklere oranla daha uzun ve incedir. Çanak ve taş yapraklar dip kısmında birleşik, uç kısımda parçalıdır. Meyve taslağının uç kısmında ise çiçek yaprakları ve ortasında 3 - 5 parçalı tepecik bulunur.

Meyve: Kabaklarda meyveler irilik, renk, dilimlik ve et karakterleri bakımından farklıdır. Yazlık uzun çeşitlerinde meyveler sebze olarak değerlendirilir. Normal hasat devrelerinde Vietnam kabağı türü kabakların uzunluğu 10 - 25 cm kadardır.

Vietnam su kabağı ile yapılan yemeklerin arasında, geleneksel Canh Bi Do çorbasının yeri ayrıdır. Kışın günlük yemekler için lezzetli, besleyici ve doyurucu bir sebze çorbası olan Canh Bi Do’yu yarım saatte pişirebilirsiniz. Geleneksel Vietnam yemeklerinde etli çorbalar bulunur. Kuru pilav ve diğer yemeklerle zıtlık yaratan bu çorba tüm öğünü daha keyifli bir hale getirir. Vietnam kabağı ile yapılan çorba, basit ve uygun fiyatlı malzemeler içerir. Suda öğütülmüş kemikli et kullanabilirsiniz. Kemik suyu kullanmak isterseniz içine soğan ve kereviz sapı ekleyerek aromaca zenginleştirebilirsiniz. Eğer et suyu ile yapmak isterseniz içine öğütülmüş et de katabilirsiniz. Et suyu ile yapılan tariflerde genellikle Vietnam asma kabağı daha hafif bir tatta olur. Vegan çorba için et yerine tofu da ekleyebilirsiniz. Çorbanın içine ekleyeceğiniz fıstıkları önceden kavurabilirsiniz. Diğer tarafta kıymayı köfte haline getirerek çorbanızın eklenecek malzemelerini hazırlamış olursunuz. Suyu ısıttıktan sonra fıstıkları ve köfteleri ekleyerek biraz daha çevirebilirsiniz. Daha sonra kabuklarını keserek çekirdeklerini ayıkladığınız kabakları kaynamakta olan suya atabilirsiniz. Balkabaklarını birbirine benzer boyutlarda parçalara ayırmanız önem taşır. Böylelikle tüm parçalar aynı anda pişer. Bu arada tuz, karabiber ve şeker ekleyerek aromayı damak tadınıza göre ayarlayabilirsiniz. Su kaynarken arpacık soğanları içine atarak aromasını vermesini sağlayabilirsiniz. Kaynarken oluşan köpükleri alırsanız çorbanız berrak görünür. Kaynayan su içindeki kabaklar yumuşadıktan sonra çorbanın altını kapatıp üzerine kişniş ekleyerek aromasını yumuşatabilirsiniz. Çorbanın içine ayrıca, bir baharat kesesi koyarak, baharatın sadece aromasının karışmasını sağlayabilirsiniz. Baharat açısından zengin olan kabak çorbanızı servis ederken üzerine yeşil soğan ve kişniş serpebilirsiniz. Güney Vietnam’da yapılan çorbaya kişniş yerine “ngo gai” adı verilen, testere dişi ismi verilen daha uzun kişniş konulur.

Avantajlı ödeme koşulları ve fırsatları ile Trendyol’da özellikle bahçecilik ile ilgilenen kişiler için oldukça ilgi çeken ürünler de bulunur. Özellikle mevsim dönüşlerinde çok sık tercih edilen bahçe tohumları arasında bulunan Vietnam asma kabağı tohumu da çimlendirme ve yetiştirme açısından oldukça çok tercih edilen çeşitlerindendir. Vietnam kabağı meyvesinden, yapraklarından ve çiçeklerinden yemek yapılabilen asma kabakların yetiştirilmesi de mevsimine göre çeşitli yöntemler gerektirir. Trendyol ürünleri arasından satın alacağınız bitki tohumları ve gübrelerin kullanım şekilleri, yeşillendirme ve ekim yöntemleri ile ilgili de detaylı bilgileri de alabilirsiniz. Tohum satın alırken zengin toprak içeriği olan torf çeşitlerine de göz atabilirsiniz. Ayrıca yeşillendirme için kullandığınız plastik kap çeşitleri ve suyun içine damlatacağınız vitamin çeşitlerini de arayabilir ve Vietnam kabağı bitkisi için en doğru besleyicileri de satın alabilirsiniz. Trendyol tohum çeşitleri ile bahçenizi çiçeklerle süsleyebilir, ekeceğiniz meyve ve diğer bitkilerle kendi organik bahçenizi oluşturabilirsiniz. Geleneksel yetiştirme teknikleri ile bahçenizden elde edeceğiniz sebze ve meyvelerle sağlıklı besin tüketimi yaparken kontrollü ve doğal vitamin ve mineralleri de alabilirsiniz. Doğal beslenmenin yanı sıra vegan ve vejeteryan beslenme çeşitleri için de doğru sebze ve meyve yetiştirme imkanınız olur. Trendyol ile tüm yerel tarım koşullarını sağlayan alt yapı malzemelerini ve tohum bitkilerini satın alabilirsiniz. Bahçeniz için en güzel peyzaj tasarımını oluşturan ve bitki çeşitleri ile dekoratif şıklığı seçerken zevkinize göre alışveriş yapmanın keyfini de yaşayabilirsiniz. Tüm bitki tohumları, bahçe düzenleme gereçleri, organik zengin toprak çeşitleri ve diğer dekoratif bahçe malzemeleri için Trendyol’un kategorileri arasında gezinebilir ve zevkinize uygun bahçenizin dekorasyonu için planlamaya başlayabilirsiniz. Böylelikle ekim öncesi tüm hazırlığınızı yaparak bahçeniz için keyifli çiçeklendirme zamanları yaşayabilirsiniz.